വിശ്വാസവും ഭരണഘടനയും നേർക്കുനേർ, ശബരിമല വിധിയിലെ നൈതികസംവാദങ്ങൾ

​ പമ്പാനദിക്കരയിലെ ശരണഘോഷങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഭാരതത്തിന്റെ പരമോന്നത നീതിപീഠത്തിന്റെ ഹാളുകളിൽ ഒരു വലിയ മാറ്റത്തിന്റെ കാഹളം മുഴങ്ങിയത് 2018 സെപ്റ്റംബറിലായിരുന്നു. 'ഇന്ത്യൻ യങ് ലോയേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ വിരുദ്ധം കേരള സർക്കാർ' എന്ന കേസിൽ അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി കേവലം ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലെ സ്ത്രീപ്രവേശനത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതായിരുന്നില്ല. അത് നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഉറച്ചുകിടന്ന ആചാരങ്ങളും ആധുനിക ജനാധിപത്യത്തിലെ തുല്യനീതിയും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലായിരുന്നു.

​മാറ്റത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കം: ഭൂരിപക്ഷ വിധി

​2018 സെപ്റ്റംബറിലെ ആ സുപ്രഭാതത്തിൽ, അന്നത്തെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ദീപക് മിശ്രയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബെഞ്ച് 4:1 എന്ന ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ചരിത്രപരമായ വിധി പ്രസ്താവിച്ചു. "ശാരീരികവും ജൈവികവുമായ പ്രത്യേകതകളുടെ പേരിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ആരാധനാ സ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കുന്നത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണ്" എന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ പ്രധാന നിരീക്ഷണം. 10 മുതൽ 50 വയസ്സുവരെയുള്ള സ്ത്രീകളെ വിലക്കുന്ന ആചാരം, ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

​അയ്യപ്പ ഭക്തർ ഒരു പ്രത്യേക 'മതവിഭാഗം' (Religious Denomination) അല്ലെന്നും അതിനാൽ തന്നെ അവർക്ക് ഭരണഘടനയുടെ 26-ാം അനുച്ഛേദം നൽകുന്ന പ്രത്യേക സംരക്ഷണം ലഭിക്കില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കേരള ഹിന്ദു ആരാധനാലയ നിയമത്തിലെ ചട്ടം 3(b) ലിംഗവിവേചനത്തിന് കാരണമാകുന്നുവെന്ന് കണ്ട കോടതി അത് റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തു.

​വിയോജനത്തിന്റെ സ്വരം: ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദു മൽഹോത്ര

​ബെഞ്ചിലെ ഏക വനിതാ അംഗമായിരുന്ന ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദു മൽഹോത്രയുടെ വിയോജന വിധി ഈ നിയമയുദ്ധത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായമാണ്. വിശ്വാസം എന്നത് കേവലം യുക്തിയുടെ പരീക്ഷണശാലയിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ട ഒന്നല്ലെന്ന് അവർ വാദിച്ചു. "ഒരു മതേതര രാജ്യത്ത് മതപരമായ ആചാരങ്ങൾ യുക്തിസഹമാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടത് കോടതികളല്ല, മറിച്ച് ആ വിശ്വാസികളാണ്" എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ നിലപാട്.

​സതി പോലുള്ള സാമൂഹിക വിപത്തുകൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ കോടതി ഇടപെടുന്നത് പോലെയാകരുത് ആരാധനാക്രമങ്ങളിലെ ഇടപെടൽ എന്ന് അവർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഒരു പ്രത്യേക പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകളെ മാറ്റിനിർത്തുന്നത് ആ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ സ്വഭാവവുമായി (നൈഷ്ഠിക ബ്രഹ്മചര്യം) ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും അത് വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും അവർ നിരീക്ഷിച്ചു.

​'അവിഭാജ്യ മത ആചാരം' എന്ന കടമ്പ

​ദശകങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ കോടതികൾ പിന്തുടരുന്ന 'Essential Religious Practice' എന്ന പരീക്ഷണം ഈ കേസിൽ വലിയ ചർച്ചയായി. ഒരു ആചാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെങ്കിൽ അത് ആ മതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന് കോടതിക്ക് ബോധ്യപ്പെടണം. എന്നാൽ, കോടതികൾ പുരോഹിതന്റെ പദവി ഏറ്റെടുത്ത് മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിനെ ജസ്റ്റിസ് ഡി.വൈ. ചന്ദ്രചൂഡ് വിമർശിച്ചു. ഇതിന് പകരമായി അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവെച്ച ആശയമാണ് 'ആന്റി എക്സ്ക്ലൂഷൻ ടെസ്റ്റ്' (Anti-Exclusion Test).

​ഈ പുതിയ പരീക്ഷണ പ്രകാരം, ഒരു ആചാരം മതത്തിന്റെ ഭാഗമാണോ എന്ന് നോക്കുന്നതിന് പകരം, ആ ആചാരം ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിയുടെ അന്തസ്സിനെയോ അടിസ്ഥാനപരമായ അവകാശങ്ങളെയോ ഹനിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നാണ് പരിശോധിക്കുക. ഒരു വ്യക്തിയെ അവളുടെ ജൈവിക പ്രത്യേകതകളുടെ പേരിൽ മാറ്റിനിർത്തുന്നത് അവളിലെ വ്യക്തിയെയും അന്തസ്സിനെയും അപമാനിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

​വിധി കാത്തിരിക്കുന്ന ചക്രവാളങ്ങൾ

​ശബരിമല പുനഃപരിശോധനാ ഹർജികൾ ഇപ്പോൾ ഒൻപതംഗ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയിലാണ്. ഈ ബെഞ്ച് എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ ശബരിമലയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നാവില്ല.

• ​മുസ്ലിം പള്ളികളിലെ സ്ത്രീപ്രവേശനം.

• ​പാഴ്സി സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതര മതസ്ഥരെ വിവാഹം കഴിക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന വിലക്കുകൾ.

• ​ദാവൂദി ബോറ സമൂഹത്തിലെ പുറത്താക്കൽ (Excommunication).

​തുടങ്ങിയ നിരവധി സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയങ്ങളിൽ ഈ വിധി നിർണ്ണായകമാകും. വ്യക്തിയുടെ അന്തസ്സും മതപരമായ സ്വയംഭരണാധികാരവും തമ്മിലുള്ള തുലനം (Balancing) എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്നതിലാണ് ഇപ്പോൾ രാജ്യം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.

​ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന 'പരിവർത്തന സ്വഭാവമുള്ള നീതി' (Transformative Justice) ഉറപ്പാക്കാൻ കോടതിക്ക് കഴിയുമോ എന്നതാണ് വരും ദിവസങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം. വിശ്വാസത്തിന്റെ കരകളും നിയമത്തിന്റെ ആഴക്കടലും തമ്മിലുള്ള ഈ പോരാട്ടത്തിൽ ആത്യന്തിക വിജയം ആർക്കായിരിക്കും? നാം കാത്തിരുന്നു കാണേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

​