വിവാഹിതരായ സ്‌ത്രീകൾ പരസ്‌പരം സിന്ദൂരം ചാർത്തും; വിജയദശമി ദിനത്തിലെ പ്രത്യേക ആചാരങ്ങൾ

റാംസാഗർ തമ്പുരാൻ, അസ്ട്രോ ന്യൂമറോളജിസ്റ്റ്, ഫോൺ : 91+83010 36352, വാട്സാപ്പ് : 91+7907244210, ഈമെയിൽ: samkhiyarathnam@gmail.com

ശ്രീരാമൻ രാവണനുമേൽ നേടിയ വിജയം ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ദസ്റ. രാംലീല എന്ന പേരിലും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. സെപ്‌തംബർ - ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിലാണ് ദസ്റ കൊണ്ടാടുന്നത്. നവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന ദസ്റയിൽ രാമായണം നാടകമായി അവതരിപ്പിക്കാറുണ്ട്. പടക്കങ്ങൾ നിറച്ച രാവണന്റെയും കുംഭകർണന്റെയും ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെയും കോലങ്ങൾക്ക് തീകൊളുത്തി പൊട്ടിക്കുന്നത് ദസ്റയുടെ ഒരു പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. തുളസീദാസ് രചിച്ച രാമചരിതമാനസം ആലപിക്കുന്നതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്.

വിജയദശമി അഥവാ ദസറ മഹോത്സവത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സമാപന ചടങ്ങുകളിൽ ഒന്നാണ് വിഗ്രഹ നിമജ്ജനം. ഒമ്പത് ദിവസത്തെ നവരാത്രി പൂജകൾക്ക് ശേഷം പത്താം നാൾ ഭക്തിനിർഭരമായ ചടങ്ങുകളോടെ ദേവീ വിഗ്രഹങ്ങൾ ജലാശയങ്ങളിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരത്തിന് പിന്നിലെ ആത്മീയവും തത്വശാസ്ത്രപരവുമായ പ്രാധാന്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. വിഗ്രഹ നിമജ്ജനത്തിന്റെ തത്വശാസ്ത്രം

• പ്രപഞ്ച സത്യത്തിന്റെ പ്രതീകം: മണ്ണിൽ (കളിമണ്ണിൽ) നിന്ന് നിർമ്മിച്ച് ആരാധിച്ച വിഗ്രഹം ഒടുവിൽ ജലത്തിൽ ലയിച്ചുചേരുന്നു. ഇത് മനുഷ്യശരീരവും പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വ ചരാചരങ്ങളും ഒടുവിൽ പ്രകൃതിയിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങണം എന്ന വലിയ തത്വത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

• രൂപത്തിൽ നിന്ന് അരൂപത്തിലേക്ക്: വിഗ്രഹം വെള്ളത്തിൽ ലയിച്ചില്ലാതായാലും ഭഗവാന്റെ ചൈതന്യവും അനുഗ്രഹവും രൂപമില്ലാതെ പ്രപഞ്ചത്തിലും ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തിലും എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന സന്ദേശമാണിത് നൽകുന്നത്.

• ആത്മീയ ശുദ്ധീകരണം: ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ തിന്മകളെയും അഹങ്കാരങ്ങളെയും ഒഴുക്കിക്കളഞ്ഞ്, മനസിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയ കൂടിയാണിത്.

2. പുരാണപരമായ വിശ്വാസങ്ങൾ

• കൈലാസത്തിലേക്കുള്ള മടക്കം: ദുർഗാദേവി തന്റെ മാതൃഗൃഹത്തിലെ (ഭൂമിയിലെ) ഒൻപത് ദിവസത്തെ സന്ദർശനം പൂർത്തിയാക്കി, ഭർത്താവായ പരമശിവന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് (കൈലാസ പർവതത്തിലേക്ക്) മടങ്ങുന്ന യാത്രയായാണ് വിഗ്രഹ നിമജ്ജനത്തെ കണക്കാക്കുന്നത്.
• മഹിഷാസുര വധം: മഹിഷാസുരനെ വധിച്ച് ലോകത്തിൽ ധർമ്മം പുനഃസ്ഥാപിച്ച ദേവി, തന്റെ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി പ്രകൃതിയിലേക്ക് ലയിക്കുന്നതായും ഇത് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

3. പ്രാദേശികമായ ആഘോഷ രീതികൾ

• കേരളത്തിൽ: കേരളത്തിൽ വിഗ്രഹ നിമജ്ജനത്തിന് അത്രയധികം പ്രാധാന്യമില്ല. ഇവിടെ വിജയദശമി നാളിൽ പ്രധാനമായും സരസ്വതീ പൂജയ്ക്കും കുട്ടികളെ എഴുത്തിനിരുത്തുന്ന വിദ്യാരംഭ ചടങ്ങുകൾക്കുമാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.
• പശ്ചിമ ബംഗാൾ : ദുർഗാ പൂജാ ദിവസം വിവാഹിതരായ സ്ത്രീകൾ ദേവിക്ക് സിന്ദൂരം ചാർത്തുകയും, പരസ്പരം സിന്ദൂരം അണിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന 'സിന്ദൂർ ഖേല' എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. വലിയ ഘോഷയാത്രകളോടെയാണ് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗംഗാ നദിയിലോ മറ്റ് ജലാശയങ്ങളിലോ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്നത്.
• ഉത്തര-പശ്ചിമ ഇന്ത്യ: പലയിടങ്ങളിലും ദുർഗാവിഗ്രഹങ്ങൾ നിമജ്ജനം ചെയ്യുമ്പോൾ, മറ്റ് ചിലയിടങ്ങളിൽ തിന്മയുടെ പ്രതീകമായ രാവണൻ, കുംഭകർണൻ, മേഘനാഥൻ എന്നിവരുടെ ഭീമാകാരമായ കോലങ്ങൾ കത്തിച്ചാണ് (രാവൺ ദഹൻ) ദസറ ആഘോഷിക്കുന്നത്.

ദസ് എന്നുവച്ചാൽ ഹിന്ദിയിൽ പത്ത് എന്നാണർത്ഥം. ദസ്റയെന്നാൽ പത്തുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പക്ഷേ വാരണാസിയിൽ ദസ്റ മുപ്പതുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. ബനാറസ് രാജാവ് തുടക്കം കുറിച്ച് ചടങ്ങുകളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു. പത്തുതലയുള്ള രാവണനെ തോല്പിച്ചതിനാലാണ് ദസ്റ എന്ന പേരുവന്നത്.

വലിയ ആഘോഷങ്ങൾക്കും വാദ്യമേളങ്ങൾക്കും ഒടുവിൽ വിഗ്രഹങ്ങൾ വെള്ളത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമ്പോൾ, വരും വർഷത്തിലും ദേവി തങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ തിരിച്ചെത്തും എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ "അടുത്ത വർഷം വീണ്ടും വരിക" എന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെയാണ് ഭക്തർ ദേവിക്ക് വിട നൽകുന്നത്.