എന്താണ് കൊടിമരം അഥവാ ധ്വജസ്തംഭം? ഇക്കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പായും അറിഞ്ഞിരിക്കണം

ഓരോ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് ധ്വജസ്തംഭം അഥവാ കൊടിമരം. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഈ കൊടിമരം കേവലം ഒരു നിർമ്മിതിയല്ല ആത്മീയമായ നിരവധി വിശ്വാസങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പുണ്യസങ്കേതം കൂടിയായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ ശക്തിയെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന കവാടം വരെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഊർജ്ജവാഹിനിയായിട്ടാണ് കൊടിമരത്തെ കാണുന്നത്. ഭാരതീയ വാസ്തുവിദ്യയിലും തച്ചുശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന് വളരെ വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. സാധാരണയായി ശ്രീകോവിലിന്റെ ഉയരത്തിന് തുല്യമായിരിക്കും കൊടിമരത്തിന്റെ ഉയരം.

കൊടിമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം അതിന്റെ മുകളിലുള്ള കിരീടം പോലെ തോന്നിക്കുന്ന രൂപമാണ്. അവിടെ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവന്റെ വാഹനത്തിന്റെ രൂപം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഗരുഡന്റെയും, ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നന്ദിയുടെയും, ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സിംഹത്തിന്റെയും, ശാസ്താ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കുതിരയുടെയും, മുരുകക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മയിലിന്റെയും രൂപം കാണാം.

കൊടിമരത്തിന്റെ ഘടന മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ നട്ടെല്ലിനോട് സാദൃശ്യമുള്ളതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കൊടിമരത്തിലെ തടിപ്പുകൾ നട്ടെല്ലിലെ കശേരുക്കളെയാണ് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടാതെ കൊടിമരത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ ത്രിമൂർത്തികളായ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൊടിയേറ്റവും ഉത്സവവും കൊടിമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ധർമ്മം ഉത്സവകാലങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകും.

കൊടിമരം കേവലം ഒരു തൂണല്ല, മറിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആത്മാവും ചൈതന്യവുമാണ്. ഇത് ഭക്തന്റെ മനസിൽ ഭക്തിയെയും വിശ്വാസത്തെയും ഉറപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രകലകളിലും ആചാരങ്ങളിലും വിശ്വാസങ്ങളിലും കൊടിമരം ഒരു പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ഓരോ ഭക്തനും ആദ്യം കൊടിമരത്തെ വണങ്ങി ദേവന്റെ അനുഗ്രഹം വാങ്ങി മാത്രമേ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലേക്ക് പോകാൻ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ആചാരം.